Tusk huknął do Nawrockiego

W czwartek przywódcy państw UE spotkają się, by rozmawiać m.in. o systemie handlu uprawnieniami do emisji CO₂ (ETS). Obecnie mechanizm obejmuje sektor energetyczny, a od 2028 roku ma zostać rozszerzony na transport i budownictwo. W Polsce temat budzi szczególne emocje ze względu na wpływ na ceny energii i koszty życia.

Prezydent Karol Nawrocki przed szczytem skierował do premiera list, w którym stwierdził, że najbardziej racjonalnym rozwiązaniem byłoby odejście od systemu ETS. 

Oczekuję od polskiego rządu przyjęcia stanowiska, które w pełnym zakresie zabezpieczy Polaków przed dalszymi konsekwencjami polityki klimatycznej – napisał prezydent.

Premier Donald Tusk odpowiedział, że głównym tematem rozmów będzie konkurencyjność europejskiej gospodarki oraz problem rosnących cen energii. Zapowiedział, że Polska będzie domagała się uwzględnienia swojej specyficznej sytuacji energetycznej.

Tusk: „Nie o mówienie chodzi, tylko o robienie”
Szef rządu ostro skrytykował polityków Prawa i Sprawiedliwości, zarzucając im, że dziś „prężą muskuły” i wzywają do opuszczenia europejskich umów, choć wcześniej sami akceptowali obowiązujące rozwiązania. Przypomniał wypowiedź byłego premiera Mateusza Morawieckiego z 2023 roku, w której ten wskazywał, że wyjście z ETS nie jest możliwe w ramach prawa europejskiego.

Tusk przywołał również słowa lidera Konfederacji Sławomira Mentzena, który stwierdził, że „jeżeli spojrzymy na relację z Unią Europejską, to Tusk jest bardziej asertywny niż Morawiecki”. Premier zaznaczył, że zgadza się z tą opinią i podkreślił, że różnica polega na realnych działaniach, a nie deklaracjach.

Według Tuska rząd już podjął kroki mające na celu „rozbrojenie ETS1” oraz wpłynięcie na kształt przyszłego ETS2, tak aby ograniczyć negatywny wpływ na ceny energii w Polsce.

Polska chce zmian, ale nie wyjścia z systemu
Premier zapewnił, że Polska będzie domagać się „specyficznie polskich rozwiązań”, które uwzględnią strukturę krajowej energetyki i jej oparcie na węglu. Podkreślił, że ETS stanowi istotny czynnik wpływający na ceny energii, dlatego konieczne jest dostosowanie mechanizmu do realiów poszczególnych państw.

Prezydent Nawrocki w swoim liście zaproponował natomiast głęboką reformę systemu, obejmującą m.in. możliwość wprowadzenia opłaty zastępczej, mechanizm obniżający ceny uprawnień, wykluczenie instytucji finansowych z rynku czy zawieszenie aktualizacji benchmarków na lata 2026–2030. Postuluje również całkowitą rezygnację z wdrożenia ETS2.

Spór o ETS pokazuje różnice w podejściu do polityki klimatycznej i relacji z Unią Europejską. Ostateczne stanowisko Polski poznamy po unijnym szczycie, który może mieć istotne znaczenie dla przyszłych cen energii i konkurencyjności polskiej gospodarki.