28 kwietnia Trybunał Konstytucyjny czekają wielkie emocje.

Spór dotyczący Trybunału Konstytucyjnego wchodzi w nową, kluczową fazę. Przewodniczący sejmowej Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka zapowiada zdecydowany ruch, który ma przełamać impas i wymusić na stronach konfliktu publiczne wyjaśnienia w sprawie kryzysu w tej instytucji.

Napięta sytuacja wokół Trybunału Konstytucyjnego

Od wielu tygodni wokół Trybunału panuje napięcie, skupiające się głównie na kontrowersjach związanych z zaprzysiężeniem nowych sędziów. W połowie marca Sejm wybrał sześciu nowych członków TK, jednak prezydent Karol Nawrocki przyjął ślubowanie jedynie od dwóch z nich.

To wywołało ostry spór konstytucyjny, który podzielił środowiska prawnicze i polityczne. Zwolennicy obozu prezydenckiego twierdzą, że część sędziów wybrano po wygaśnięciu kadencji poprzedników, co budzi wątpliwości prawne. Rządząca koalicja oraz sami sędziowie kategorycznie odrzucają te zarzuty.

obrazek

Wyjątkowym precedensem było zdarzenie z 8 kwietnia, gdy wszyscy wybrani sędziowie złożyli ślubowanie w Sejmie bez udziału prezydenta. Krok ten spotkał się z krytyką części prawników.

Prezes Trybunału Konstytucyjnego Bogdan Święczkowski oświadczył, że pełnoprawnymi sędziami uznaje tylko tych zaprzysiężonych w Pałacu Prezydenckim. W efekcie czterech nowych sędziów nie może orzekać, co pogłębia paraliż instytucji.

Politycy podkreślają, że ten stan rzeczy powoduje rosnącą liczbę nierozpatrzonych spraw, co podważa autorytet Trybunału i sprawność państwa.

Paweł Śliz chce wymusić przełom
W odpowiedzi na eskalujący konflikt przewodniczący Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka Paweł Śliz skierował oficjalne zaproszenia do prezesa TK, wszystkich sędziów oraz ministra sprawiedliwości Waldemara Żurka na posiedzenie komisji zaplanowane na 28 kwietnia o godz. 16:00.

Inicjatywa Śliza ma przynieść przełom w sporze. W zdecydowanym wpisie na platformie X (dawniej Twitter) napisał:

Powiem krótko: DOŚĆ paraliżu w Trybunale Konstytucyjnym. Jako adwokat i Przewodniczący Komisji Sprawiedliwości i Praw Człowieka nie będę bezczynnie patrzył, jak na naszych oczach cegła po cegle rozbierają fundamenty Rzeczypospolitej. Trybunał to mur, o który rozbijają się nadzieje obywateli.

Dodał, że sytuacja wywołuje kryzys zaufania społecznego – badania wskazują, iż ponad połowa Polaków nie ufa TK, a w „zamrażarce” zalega ponad 500 spraw zwykłych obywateli.

Posiedzenie ma być momentem „wielkiego sprawdzam” – konfrontacją stron i wyjaśnieniem sporów o status sędziów.

Zaproszenie obejmuje przedstawicieli władzy wykonawczej i środowiska sądownictwa konstytucyjnego. To pierwsza próba instytucjonalnego, publicznego rozwiązania konfliktu, choć niepewny jest udział wszystkich zaproszonych.

Korzenie kryzysu sięgają 2015 roku
Obecny spór nie jest nowy – wywodzi się z problemów z 2015 r., gdy wybuchł pierwszy konflikt o wybór sędziów TK.

W październiku 2015 r. Sejm VII kadencji wybrał pięciu sędziów, ale miesiąc później nowy parlament zakwestionował te nominacje. Rządzący wówczas politycy PiS unieważnili wybory i powołali własnych kandydatów.

Trybunał uznał legalność części wcześniejszych wyborów, lecz prezydent Andrzej Duda nie przyjął ślubowania od niektórych sędziów poprzedniego Sejmu.

To zdarzenie uznaje się za początek kryzysu konstytucyjnego, pogłębianego kolejnymi decyzjami politycznymi i prawnymi. Spory o legalność nominacji, status sędziów i funkcjonowanie TK uczyniły z instytucji jeden z najbardziej kontrowersyjnych organów państwa.

Obecne problemy – w tym spór o sędziów i działania prokuratury – to kolejny etap dekadnego konfliktu. Eksperci podkreślają, że rozwiązanie wymaga nie tylko orzeczeń, ale przede wszystkim politycznego kompromisu, którego na razie brak.