Spór o wybór sędziów wraca przed Trybunał Konstytucyjny

Kancelaria prezydenta przekazała do Trybunału Konstytucyjnego stanowisko w sprawie przepisów dotyczących wyboru sędziów TK. W dokumencie wskazano, że Karol Nawrocki chce ograniczyć napięcia wokół sprawy. Kolejna rozprawa została wyznaczona na 12 maja.

Stanowisko prezydenta w sprawie wyboru sędziów TK
Cała sprawa ma swoje źródło w wniosku złożonym w lutym przez grupę posłów PiS, którzy zakwestionowali przepisy dotyczące wyboru sędziów Trybunału Konstytucyjnego. Chodzi o regulacje przyjęte jeszcze w czasie rządów Zjednoczonej Prawicy, które – zdaniem wnioskodawców – budzą poważne wątpliwości konstytucyjne.

Posłowie zwrócili uwagę przede wszystkim na to, że Sejm otrzymał szerokie możliwości kształtowania procedury wyboru sędziów poprzez własny regulamin. W ich ocenie tak istotne kwestie powinny być szczegółowo opisane w ustawie, a nie regulowane uchwałą izby niższej parlamentu. To – jak argumentują – może prowadzić do nieprzejrzystości całego procesu.

Drugim ważnym elementem sporu jest rola prezydenta w procedurze powoływania sędziów TK. Zakwestionowano przepisy, które zobowiązują głowę państwa do odebrania ślubowania od osoby wybranej przez Sejm, nawet jeśli pojawiają się poważne wątpliwości co do samego przebiegu wyboru. Zdaniem wnioskodawców prezydent, jako strażnik konstytucji, powinien mieć możliwość wstrzymania się z taką decyzją do czasu wyjaśnienia wszystkich okoliczności.

Sprawa trafiła do Trybunału Konstytucyjnego, jednak 17 marca rozprawa została odroczona bez wskazania nowego terminu. Prezes TK Bogdan Święczkowski uzasadniał tę decyzję koniecznością uzyskania stanowiska prezydenta, ponieważ sprawa dotyczy jego prerogatyw.

Trybunał Konstytucyjny, fot. Adam Burakowski/East News
Pismo Kancelarii Prezydenta i termin rozprawy TK
Oczekiwane stanowisko wpłynęło do Trybunału 20 kwietnia, o czym poinformowała rzeczniczka instytucji Weronika Ścibor. Jednocześnie wyznaczono nowy termin rozprawy – ma się ona odbyć 12 maja o godzinie 12.

Dokument, podpisany przez szefa Kancelarii Prezydenta Zbigniewa Boguckiego działającego z upoważnienia Karola Nawrockiego, został opublikowany na stronie Trybunału. Już jego treść pokazuje, że prezydent nie zdecydował się na jednoznaczne opowiedzenie się po którejkolwiek ze stron sporu.

– W ocenie Pana Prezydenta szczególnego znaczenia nabiera obecnie dążenie do obniżenia poziomu emocji towarzyszących sporom ustrojowym oraz stworzenie warunków umożliwiających TK wykonywanie jego funkcji w sposób w pełni merytoryczny i niezakłócony – napisano w piśmie opublikowanym przez Trybunał Konstytucyjny.

W dalszej części dokumentu wyraźnie zaznaczono, że prezydent nie chce dokładać kolejnego elementu do już istniejącego konfliktu politycznego. 

– W tym właśnie duchu Pan Prezydent uznaje, że w obecnym stanie sprawy właściwe jest powstrzymanie się od przedstawienia stanowiska, które mogłoby zostać odczytane jako dodatkowy element bieżącego sporu politycznego. Intencją Pana Prezydenta nie jest bowiem wzmacnianie napięcia wokół postępowania przed Trybunałem, lecz przeciwnie – umożliwienie Trybunałowi Konstytucyjnemu prowadzenia jego prac w warunkach możliwie największej autonomii i koncentracji na meritum sprawy – przekazano w tym samym dokumencie.

Zwrócono również uwagę na rolę Trybunału w obecnej sytuacji ustrojowej państwa. 

– Tym bardziej zasadne jest, aby mógł wykonywać swoje konstytucyjne zadania bez dodatkowego wzmacniania atmosfery sporu przez wypowiedzi innych organów państwa ponad to, co jest rzeczywiście konieczne – podkreślono w piśmie opublikowanym przez TK.

Spór o nowych sędziów Trybunału Konstytucyjnego
W tle całej sprawy znajduje się jeszcze jeden, niezwykle istotny wątek – konflikt dotyczący powołania nowych sędziów Trybunału Konstytucyjnego. 13 marca Sejm wybrał sześć osób na te stanowiska, co od początku budziło kontrowersje.

Na początku kwietnia dwoje z nich złożyło ślubowanie w Pałacu Prezydenckim po zaproszeniu wystosowanym przez Karola Nawrockiego. W przypadku pozostałych czterech osób sytuacja stała się bardziej skomplikowana. Przedstawiciele kancelarii prezydenta wskazywali, że proces ich wyboru może być obarczony błędami i wymaga dodatkowej analizy.

9 kwietnia w Sali Kolumnowej Sejmu odbyła się uroczystość, podczas której czworo sędziów złożyło ślubowanie z formułą, że czynią to „wobec prezydenta”. Co więcej, dwoje sędziów, którzy wcześniej już złożyli przysięgę w obecności głowy państwa, powtórzyło tę czynność. Następnie wszyscy przekazali pisemne wersje ślubowania do kancelarii prezydenta.

Mimo tych działań tylko dwoje sędziów – Dariusz Szostek i Magdalena Bentkowska – objęło swoje funkcje w Trybunale. Prezes TK Bogdan Święczkowski jasno stwierdził, że w przypadku pozostałych czterech osób nie można uznać, iż doszło do skutecznego złożenia ślubowania wobec prezydenta.

Jednocześnie Krystian Markiewicz poinformował, że wraz z trojgiem innych sędziów skierował do prezesa Trybunału wniosek o umożliwienie im wykonywania obowiązków służbowych. To pokazuje, że konflikt nie tylko nie został rozwiązany, ale może się jeszcze pogłębiać wraz z kolejnymi decyzjami i rozstrzygnięciami.